RIE Specialist

RI&E voor de zonne-energie: veilig werken op hoogte en met DC-spanning

Zonnepaneleninstallateurs werken dagelijks op schuine daken met gevaarlijke gelijkspanning tot 1.500 volt DC. Valpartijen en elektrocutie-incidenten behoren tot de meest ernstige arbeidsongevallen in de installatiebranche. Artikel 3.16 van het Arbobesluit verplicht valbeveiliging boven 2,5 meter en NEN 3140 stelt eisen aan iedereen die aan elektrische installaties werkt. Een actuele RI&E is de wettelijke basis voor een veilige werkomgeving.

Nederland telt meer dan 20.000 bedrijven actief in de installatie en het onderhoud van zonnepanelen
Moderne PV-systemen werken op 600 tot 1.500 volt DC, een niveau dat niet uitgeschakeld kan worden zolang de zon schijnt
Dakoppervlakken kunnen op warme zomerdagen oplopen tot 70 graden Celsius, wat hittestress en verhoogd valrisico veroorzaakt
RI&E-inspectie bij een zonnepaneleninstallatiebedrijf

Risico's in de zonne-energie-sector

De zonne-energiebranche combineert werken op hoogte met elektrotechnische risico's en fysieke belasting. Risico's verschillen per type dak, projectomvang en de werkzaamheden die worden uitgevoerd. Dit zijn de meest voorkomende risicocategorieën.

Valgevaar bij dakwerkzaamheden

Monteurs werken op hellende, gladde of kwetsbare dakoppervlakken, vaak zonder permanente randbeveiligingen. Artikel 3.16 van het Arbobesluit verplicht collectieve valbeveiliging boven 2,5 meter. Dakrandbeveiliging, loopbruggen of een looplijnensysteem conform EN 795 zijn verplicht en moeten worden gedocumenteerd in de RI&E.

Elektrotechnische risico's van DC-systemen

Zonnepanelen produceren gelijkspanning zolang er licht op valt, ook als de omvormer is uitgeschakeld. PV-systemen werken op 600 tot 1.500 volt DC. Een DC-boog door een slechte verbinding of beschadigde kabel kan leiden tot temperaturen boven de 3.000 graden Celsius en dakbrand. NEN 3140 schrijft voor wie aan DC-zijde mag werken en welke werkvergunning en PBM verplicht zijn.

Hittestress en weersomstandigheden

Het dakvlak is een veeleisende werkomgeving: donkere dakoppervlakken lopen op tot 70 graden Celsius in de zomer. Hittestress verhoogt vermoeidheid en vermindert het reactievermogen, wat het valrisico vergroot. Arbobesluit artikel 6.1 verplicht maatregelen bij extreme temperaturen. Wind boven kracht 6 maakt werken op hoogte met panelen gevaarlijk.

Fysieke belasting en RSI

Het herhaaldelijk tillen en bevestigen van zonnepanelen, werken in ongunstige houdingen op daken en het handmatig aansluiten van bekabeling leiden tot RSI en rug- en schouderklachten. Deze risico's worden in de sector onderschat en moeten worden geïnventariseerd in de RI&E, inclusief de inzet van hulpmiddelen.

Veiligheid van zzp'ers en tijdelijke medewerkers

Een groot deel van de werkzaamheden in de zonne-energiesector wordt uitgevoerd door zzp'ers en tijdelijke krachten die niet altijd voldoende zijn opgeleid voor de risico's van het werk. De hoofdaannemer is verantwoordelijk voor hun veiligheid op de bouwplaats. Aantoonbare instructie, toegang tot PBM en opname in de RI&E zijn verplicht.

Ontbreken van een V&G-plan bij grote projecten

Bij projecten waarbij meer dan 500 mandagen arbeid gemoeid is of meer dan 30 medewerkers tegelijk aanwezig zijn, is een Veiligheids- en Gezondheidsplan verplicht op grond van het Arbeidsomstandighedenbesluit. Als hoofdaannemer ben jij verantwoordelijk voor het opstellen en de coördinatie. Het V&G-plan is een aanvulling op de RI&E en is projectspecifiek.

Let op: Zonnepanelen blijven gelijkspanning produceren zolang er licht op valt, ook bij bewolkt weer en ook als de omvormer is losgekoppeld. Werken aan de DC-zijde van een PV-systeem zonder werkvergunning en isolerende handschoenen conform EN 60903 is een overtreding die de Arbeidsinspectie direct beboet. Leg in de RI&E vast wie bevoegd is voor elektrotechnisch werk en welke werkvergunningsprocedure van toepassing is.

RI&E instrument voor zonne-energie

Erkend instrument beschikbaar: Voor de installatiebranche is de MKB RI&E Installatietechniek beschikbaar, een erkend branche-instrument dat specifiek is ontwikkeld voor installatiebedrijven, waaronder zonnepaneleninstallateurs. Gebruik je dit instrument en heb je maximaal 25 medewerkers? Dan is toetsing door een gecertificeerde arbokerndeskundige niet verplicht. RIE Specialist helpt je het instrument correct in te vullen met aandacht voor de specifieke risico's van werken op hoogte en DC-spanning, en verzorgt de toetsing als die voor jou van toepassing is.

Veel branche-erkende RI&E-instrumenten zijn in de praktijk moeilijk in te vullen en leveren door globale vraagstelling weinig bruikbare uitkomsten op. Bij RIE Specialist zorgen we dat de RI&E zo laagdrempelig mogelijk is, zonder in te leveren op kwaliteit en praktische toepasbaarheid.

Hoe wij de RI&E voor zonne-energie uitvoeren

Je kiest zelf hoe je de RI&E wil aanpakken. De meest gekozen opties voor zonnebedrijven zijn samen maken of laten maken. Bij beide opties regelen wij de toetsing door een gecertificeerde arbokerndeskundige.

01

Samen maken

Jij levert informatie via een onboardingcall en beeldmateriaal van de daktypes waarop je werkt, de gebruikte materialen en de werkprocedures voor DC-werkzaamheden. Wij vullen de RI&E in op basis van jouw specifieke situatie en projectportefeuille.

02

Laten maken

Een veiligheidskundige bezoekt jouw bedrijf, loopt de werkprocessen na en spreekt met uitvoerders en monteurs. Indien relevant wordt ook een werklocatie of bouwplaats meegenomen in de inventarisatie.

03

Toetsing & Plan van Aanpak

Bij beide opties ontvang je een volledig RI&E-rapport inclusief Plan van Aanpak met prioriteiten, verantwoordelijken en deadlines voor verbetermaatregelen. De toetsing door een gecertificeerde arbokerndeskundige is altijd inbegrepen.

Wist je dat: Zonnebedrijven met meerdere teams of vestigingen via RiePortal® alle projecten en locaties centraal kunnen beheren? Via het managementdashboard heb je per team of vestiging inzicht in de RI&E-status, openstaande acties en opleidingsstatus van medewerkers.

Wat staat er in een zonne-energie-RI&E?

Een RI&E voor de zonne-energiebranche dekt alle relevante risicocategorieën die voorkomen bij installatie, onderhoud en inspectie van PV-systemen. Hieronder zie je welke onderwerpen standaard worden meegenomen.

Elke vraag die we stellen vertegenwoordigt een risico. Veel risico's zijn al op een acceptabel niveau door maatregelen die je als bedrijf al hebt getroffen. Denk aan veiligheidsschoenen in de bouw: het risico op letsel bestaat altijd, maar de zwaarte hangt af van of medewerkers persoonlijke beschermingsmiddelen dragen. In de rapportage verschijnen alleen de risico's die nog niet op een acceptabel niveau zijn. Per organisatie stellen we doorgaans tussen de 150 en 300 vragen.

Risicocategorieën

  • Valgevaar bij dakwerkzaamheden: hellende en platte daken
  • Valbeveiliging: dakrandbeveiliging, looplijnensystemen en ankerpunten (EN 795)
  • Elektrotechnische risico's DC- en AC-systemen (NEN 1010, NEN 3140)
  • Werkvergunningsprocedure voor elektrisch werk aan PV-systemen
  • Hittestress en extreme weersomstandigheden op dakoppervlakken
  • Fysieke belasting: tillen, ongunstige werkhouding en herhalende handelingen
  • PBM-verplichting: valharnas (EN 361), veiligheidsschoenen (EN ISO 20345), isolerende handschoenen (EN 60903)
  • Veiligheid van zzp'ers en tijdelijke medewerkers op de bouwplaats
  • V&G-plan: wanneer verplicht en wie verantwoordelijk is
  • Bedrijfshulpverlening (BHV) en noodprocedure bij elektrotechnische incidenten

Een RI&E is maatwerk. De exacte inhoud hangt af van de daktypes waarop je werkt, de omvang van de projecten en de samenstelling van je team. Een bedrijf dat uitsluitend op platte bedrijfsdaken werkt heeft andere risico's dan een installateur die ook schuine dakpannen installeert op grote hoogtes. Wij passen de vragenlijst aan op jouw situatie.

Veelgestelde vragen over de zonne-energie-RI&E

Ja. Elke werkgever met personeel in dienst is wettelijk verplicht een actuele RI&E te hebben op grond van de Arbowet. Dit geldt ook voor kleine installatiebedrijven en voor bedrijven die werken met zzp'ers als verlengde arm. Ontbreekt de RI&E of is die verouderd, dan kan de Nederlandse Arbeidsinspectie direct een eis tot naleving opleggen en een boete uitschrijven.

Artikel 3.16 van het Arbobesluit verplicht doeltreffende valbeveiliging bij werkzaamheden op een hoogte van meer dan 2,5 meter. Collectieve maatregelen zoals dakrandbeveiliging of loopbruggen hebben altijd de voorkeur. Pas als die technisch of praktisch niet uitvoerbaar zijn, mag je overstappen op individuele maatregelen zoals een valharnas conform EN 361 aangesloten op een gecertificeerd looplijnensysteem of ankerpunt conform EN 795.

Ja. Zonnepanelen blijven gelijkspanning produceren zolang er licht op valt, ook bij bewolkt weer en ook als de omvormer is uitgeschakeld of losgekoppeld. DC-spanning van 30 volt is al gevaarlijk omdat gelijkstroom spierverkramping veroorzaakt en loslaten bemoeilijkt. Moderne PV-systemen werken op 600 tot 1.500 volt DC. Medewerkers die aan DC-zijde werken, moeten voldoen aan NEN 3140 en werken met een geldige werkvergunning en isolerende handschoenen conform EN 60903.

Een Veiligheids- en Gezondheidsplan is verplicht als het bouwwerk meer dan 500 mandagen arbeid omvat, of als er op enig moment meer dan 30 werknemers tegelijk op de bouwplaats aanwezig zijn. Dit volgt uit het Arbeidsomstandighedenbesluit en de onderliggende Europese Bouwplaatsrichtlijn. Als hoofdaannemer ben jij verantwoordelijk voor het opstellen van het V&G-plan en het aanstellen van een coördinatorfunctie. Het V&G-plan is een aanvulling op de RI&E, niet een vervanging.

De RI&E moet altijd actueel zijn. Ga je werken op een nieuw type dak, gebruik je nieuwe montagetechnieken of panelen, breidt je het personeelsbestand uit of heeft er een incident plaatsgevonden? Dan actualiseer je de RI&E direct. Als richtlijn geldt ook een volledige doorlichting minimaal eens per vier jaar. Voor snelgroeiende zonnebedrijven is een jaarlijkse evaluatie verstandig.

Ja, als je meer dan 25 medewerkers hebt of geen gebruik maakt van het erkende branche-instrument (MKB RI&E Installatietechniek). Gebruik je het erkende instrument en heb je maximaal 25 medewerkers, dan is externe toetsing niet verplicht. RIE Specialist verzorgt de toetsing door een gecertificeerde arbokerndeskundige als onderdeel van het traject.

Wil je de RI&E voor je zonnebedrijf laten uitvoeren?

Thomas of Kees nemen de RI&E voor jouw zonnepaneleninstallatiebedrijf volledig uit handen. Van inventarisatie van valrisico's en DC-werkzaamheden tot toetsing en Plan van Aanpak.

Gratis en vrijblijvend. Geen verkooppraatje, gewoon eerlijk advies.